Wanneer is CE-markering verplicht voor machines?
CE-markering is verplicht voor machines die onder de Europese machinerichtlijngeving vallen en in de Europese markt worden gebracht of in gebruik worden genomen. In veel gevallen geldt dit voor nieuwe machines, samengestelde machines en machines die ingrijpend worden aangepast. De CE-markering laat zien dat de fabrikant of verantwoordelijke partij verklaart dat de machine voldoet aan de relevante Europese eisen voor veiligheid en gezondheid. Daarvoor zijn onder meer een risicobeoordeling, technische documentatie, een gebruikershandleiding en een verklaring van overeenstemming nodig.
Op dit moment speelt ook de overgang van de Machinerichtlijn 2006/42/EG naar de Machineverordening (EU) 2023/1230. De Machineverordening vervangt de Machinerichtlijn vanaf 20 januari 2027. Tot en met 19 januari 2027 blijft de Machinerichtlijn het uitgangspunt voor fabrikanten; vanaf 20 januari 2027 geldt de Machineverordening.
Wat betekent CE-markering voor machines?
CE-markering betekent dat een machine volgens de verantwoordelijke partij voldoet aan de toepasselijke Europese eisen. Bij machines gaat het vooral om veiligheid, gezondheid en het voorkomen van risico’s tijdens gebruik, onderhoud, reiniging en storingen.
CE-markering is geen keurmerk van een externe partij. Het is in veel gevallen een verklaring van de fabrikant, importeur, samensteller of andere verantwoordelijke partij dat de machine aan de relevante eisen voldoet. Afhankelijk van het type machine kan aanvullende beoordeling door een aangemelde instantie nodig zijn, maar dat geldt niet voor iedere machine.
Voor CE-markering machines zijn meestal deze onderdelen van belang:
- een risicobeoordeling;
- passende veiligheidsmaatregelen;
- een technisch dossier;
- een gebruikershandleiding;
- een verklaring van overeenstemming;
- het aanbrengen van de CE-markering op de machine.
De exacte invulling hangt af van de machine, de toepassing en de rol van de betrokken partij. Laat uw situatie beoordelen wanneer niet duidelijk is wie verantwoordelijk is voor de CE-markering.
Wanneer is CE-markering verplicht?
CE-markering is in veel gevallen verplicht wanneer een machine voor het eerst op de Europese markt wordt gebracht of in gebruik wordt genomen. Dit geldt bijvoorbeeld voor een fabrikant die een nieuwe machine levert binnen de Europese Economische Ruimte.
Ook kan CE-markering aan de orde zijn wanneer een bedrijf zelf een machine samenstelt uit meerdere machines of deels voltooide machines. Denk aan een productielijn waarin transportbanden, robots, verpakkingsmachines en besturingen functioneel samenwerken. In zo’n situatie kan de samensteller verantwoordelijk worden voor de beoordeling van het geheel.
CE-markering kan ook relevant worden bij wijzigingen aan bestaande machines. Niet elke aanpassing leidt automatisch tot een nieuwe CE-procedure. Bij een beperkte technische aanpassing kan een aanvullende risicobeoordeling voldoende zijn. Bij een ingrijpende wijziging, functiewijziging of nieuwe samenstelling kan herbeoordeling nodig zijn. Dit hangt af van de aard van de wijziging en het effect op de risico’s.
Welke risico’s of eisen spelen mee?
CE-markering voor machines begint niet bij een sticker, maar bij machineveiligheid. De machine moet zo worden ontworpen, gebouwd en beoordeeld dat risico’s zoveel mogelijk worden voorkomen of beperkt. Daarbij wordt gekeken naar normaal gebruik, maar ook naar te verwachten verkeerd gebruik, onderhoud, reiniging, ombouw en storing.
Veelvoorkomende aandachtspunten zijn:
- bewegende delen en knelgevaar;
- toegang tot gevaarlijke zones;
- onverwachte start of herstart;
- noodstopvoorzieningen;
- machineafscherming;
- veiligheidssensoren;
- veiligheidsbesturingen;
- elektrische, pneumatische en hydraulische risico’s;
- restrisico’s en waarschuwingen;
- duidelijke gebruikersinformatie.
Een risicobeoordeling is daarbij een belangrijk startpunt. Hiermee brengt u gevaren in kaart en bepaalt u welke veiligheidsmaatregelen nodig zijn. Deze maatregelen kunnen technisch zijn, zoals afscherming of een veiligheidsbesturing, maar ook organisatorisch, zoals onderhoudsinstructies of duidelijke procedures.
Daarnaast is documentatie belangrijk. Voor CE-markering is doorgaans een technisch dossier nodig. Daarin wordt vastgelegd hoe de machine is beoordeeld, welke normen zijn toegepast en welke maatregelen zijn genomen. Ook moet de gebruiker beschikken over een duidelijke gebruikershandleiding met informatie over veilig gebruik, onderhoud en resterende risico’s.
De Machineverordening (EU) 2023/1230 is gepubliceerd als Europese verordening en heeft als doel de regels voor machines binnen de EU te harmoniseren. De verordening trekt de Machinerichtlijn 2006/42/EG in en is vanaf 20 januari 2027 de basis voor machines binnen het toepassingsgebied.
Praktijkvoorbeeld
Een productiebedrijf koopt een nieuwe verpakkingsmachine bij een Europese machinebouwer. De machine wordt geleverd met CE-markering, een verklaring van overeenstemming en een gebruikershandleiding. In deze situatie ligt de CE-verantwoordelijkheid meestal bij de fabrikant van de machine.
Later wil het productiebedrijf de machine koppelen aan een bestaande transportband, een robot en een automatische uitvoerbaan. De onderdelen werken daarna als één geheel samen. Operators kunnen via meerdere toegangspunten bij de lijn komen en bij storingen moeten zij delen van de lijn vrijmaken.
In zo’n situatie is het verstandig om niet alleen naar de losse machines te kijken, maar naar de veiligheid van de complete samenstelling. De combinatie kan nieuwe risico’s veroorzaken, zoals onverwachte start, onvoldoende afscherming of onduidelijke stopfuncties. Een beoordeling van de samengestelde lijn geeft inzicht in de vraag of aanvullende veiligheidsmaatregelen, documentatie of CE-stappen nodig zijn.
Dit voorbeeld laat zien dat CE-markering verplicht kan zijn bij meer dan alleen nieuwe machines. Ook samenstelling, integratie en wijziging kunnen invloed hebben op de verantwoordelijkheid.
Stappenplan: bepalen of CE-markering verplicht is
1. Bepaal of het om een machine gaat
Controleer eerst of het product onder de machinerichtlijn valt. Denk aan machines, verwisselbare uitrustingsstukken, veiligheidscomponenten, hijs- en hefmiddelen en deels voltooide machines. De exacte beoordeling hangt af van de technische uitvoering.
2. Bepaal wie de verantwoordelijke partij is
Is er een fabrikant, importeur, distributeur, samensteller of gebruiker die de machine wijzigt? De rol bepaalt vaak wie verantwoordelijk is voor beoordeling, documentatie en verklaring.
3. Controleer of het om nieuwbouw, samenstelling of wijziging gaat
Nieuwe machines vragen doorgaans om CE-markering voordat ze op de markt worden gebracht of in gebruik worden genomen. Bij samengestelde machines of ingrijpende wijzigingen kan een nieuwe beoordeling nodig zijn.
4. Voer een risicobeoordeling uit
Breng de gevaren in kaart. Kijk naar gebruik, onderhoud, storingen, schoonmaak, ombouw en toegang tot gevaarlijke zones.
5. Bepaal en implementeer veiligheidsmaatregelen
Kies maatregelen die passen bij de risico’s. Denk aan machineafscherming, veiligheidssensoren, veiligheidsbesturingen, noodstopvoorzieningen en duidelijke instructies.
6. Stel de documentatie op
Leg de beoordeling vast in een technisch dossier. Zorg ook voor een passende gebruikershandleiding en, waar van toepassing, een verklaring van overeenstemming.
7. Controleer vóór ingebruikname
Controleer of de machine of productielijn in de praktijk veilig functioneert. Let daarbij niet alleen op papierwerk, maar ook op toegang, bediening, reset, noodstop en onderhoud.
Hoe helpt Promasafe?
Promasafe ondersteunt bedrijven bij CE-gerelateerde vraagstukken rond machines, productielijnen en machineaanpassingen. Dat kan gaan om advies, risicobeoordeling, machineveiligheid, technisch dossier, gebruikershandleiding, engineering en praktische veiligheidsmaatregelen.
Promasafe kan bijvoorbeeld helpen met:
- beoordelen of CE-markering of herbeoordeling relevant is;
- uitvoeren of begeleiden van een risicobeoordeling;
- bepalen van passende veiligheidsmaatregelen;
- ontwerpen en leveren van machineafscherming;
- toepassen van veiligheidssensoren en veiligheidsbesturingen;
- ondersteunen bij technisch dossier en gebruikershandleiding;
- praktische uitvoering en montage op locatie.
Daarmee krijgt u een aanpak die niet alleen juridisch en technisch wordt bekeken, maar ook uitvoerbaar is op de werkvloer.
FAQ’s
Is CE-markering altijd verplicht voor machines?
CE-markering is in veel gevallen verplicht voor machines die binnen het toepassingsgebied van de Europese machinerichtlijn vallen en op de Europese markt worden gebracht of in gebruik worden genomen. De exacte verplichting hangt af van het type machine en de situatie.
Geldt CE-markering ook voor bestaande machines?
Bestaande machines hebben niet automatisch een nieuwe CE-markering nodig. Bij ingrijpende wijzigingen, samenstellingen of functiewijzigingen kan herbeoordeling wel nodig zijn. Laat uw situatie beoordelen wanneer u twijfelt.
Wie is verantwoordelijk voor CE-markering?
Dat kan de fabrikant zijn, maar ook een importeur, samensteller of gebruiker die een machine ingrijpend wijzigt of machines samenbouwt tot één geheel. De verantwoordelijkheid hangt af van de rol en de technische situatie.
Wat heeft u nodig voor CE-markering van een machine?
In veel gevallen zijn een risicobeoordeling, technisch dossier, gebruikershandleiding, verklaring van overeenstemming en passende veiligheidsmaatregelen nodig. Welke documenten exact nodig zijn, hangt af van de machine.
Wat verandert er door de Machineverordening?
De Machineverordening (EU) 2023/1230 vervangt de Machinerichtlijn 2006/42/EG vanaf 20 januari 2027. De regels worden als verordening rechtstreeks van toepassing in de EU. Voor concrete gevolgen per machine of productielijn is beoordeling van de situatie nodig.
Kan Promasafe helpen bij CE-markering?
Ja. Promasafe ondersteunt bij advies, risicobeoordeling, machineveiligheid, technische documentatie en praktische veiligheidsoplossingen zoals machineafscherming, veiligheidssensoren en veiligheidsbesturingen.
